Μετά από χρόνια τριβής με οικογένειες ανθρώπων που ζουν με άνοια, έχω καταλάβει ότι η ασθένεια δεν αφορά ποτέ μόνο ένα άτομο. Αφορά ολόκληρη την οικογένεια. Αλλάζει ρόλους, σχέσεις και ισορροπίες. Συχνά ένας άνθρωπος γίνεται φροντιστής χωρίς να το έχει επιλέξει συνειδητά. Από παιδί γίνεται γονιός του γονιού του. Από σύζυγος γίνεται υπεύθυνος για κάθε μικρή λεπτομέρεια της καθημερινότητας. Αυτή η αλλαγή δεν είναι εύκολη και χρειάζεται χρόνο για να γίνει κατανοητή και αποδεκτή.
Στην εμπειρία μου, το πιο συχνό συναίσθημα που συναντώ στους φροντιστές είναι η ενοχή. Ενοχή επειδή κουράζονται, επειδή θυμώνουν, επειδή σκέφτονται ότι δεν αντέχουν άλλο. Πολλοί πιστεύουν ότι πρέπει να τα καταφέρνουν μόνοι τους. Όμως η συνεχής φροντίδα χωρίς υποστήριξη οδηγεί συχνά σε σωματική και ψυχική εξάντληση. Δεν είναι έλλειψη αγάπης να ζητά κάποιος βοήθεια. Είναι αναγνώριση των ορίων του.
Ένα σημαντικό κομμάτι της δουλειάς μου είναι να βοηθώ τις οικογένειες να καταλάβουν ότι η συμπεριφορά του ανθρώπου με άνοια δεν είναι προσωπική στάση απέναντί τους. Η σύγχυση, η άρνηση ή η απομόνωση δεν είναι επιλογές. Είναι τρόποι με τους οποίους εκφράζεται μια εσωτερική δυσκολία. Όταν αυτό γίνει κατανοητό, μειώνονται οι συγκρούσεις και αυξάνεται η υπομονή. Η σχέση δεν βασίζεται πια στο «πρέπει να θυμηθεί», αλλά στο «πρέπει να νιώσει ασφαλής».
Έχω δει πολλές οικογένειες να δυσκολεύονται τη στιγμή που χρειάζεται να μοιραστούν τη φροντίδα με επαγγελματίες. Συχνά αυτό βιώνεται σαν αποτυχία. Από ψυχολογική σκοπιά όμως, η οργανωμένη φροντίδα δεν σημαίνει απόσταση. Σημαίνει ότι ο άνθρωπος με άνοια βρίσκεται σε περιβάλλον όπου υπάρχουν σταθερά πρόσωπα, προβλέψιμη καθημερινότητα και συνεχής υποστήριξη. Και η οικογένεια μπορεί να επιστρέψει στον ρόλο της ως οικογένεια και όχι μόνο ως φροντιστής.
Με τα χρόνια έχω καταλήξει ότι η φροντίδα της άνοιας δεν είναι μόνο πρακτική υπόθεση. Είναι συναισθηματική διαδικασία προσαρμογής. Χρειάζεται χώρος για κούραση, για φόβο, για λύπη, αλλά και για αποδοχή. Όταν υπάρχει συνεργασία μεταξύ οικογένειας και επαγγελματιών, δημιουργείται ένα πιο σταθερό πλαίσιο για όλους.
Αυτό που μαθαίνω συνεχώς από τη δουλειά μου είναι ότι κανείς δεν πρέπει να περνά αυτή τη διαδρομή μόνος. Η άνοια απαιτεί φροντίδα για τον άνθρωπο που νοσεί, αλλά και για εκείνους που στέκονται δίπλα του. Όταν αυτό γίνεται με σεβασμό, γνώση και υποστήριξη, η καθημερινότητα μπορεί να γίνει πιο ήρεμη και πιο διαχειρίσιμη για όλους.
Ομάδα Ψυχολόγων
Όμορφη Ίριδα